Strefa wiedzy

Artykuł przedstawia relacyjny model wypalenia (RMW), który wyrasta z kilkudziesięcioletniej historii badań zjawiska wypalenia zawodowego, a także z wieloletniej praktyki psychoterapeutycznej, coachingowej i szkoleniowej ekspertek Fundacji Culture Shock. Integruje podejścia kliniczne, organizacyjne, psychodynamiczne, humanistyczne i systemowe, tworząc ramę, w której wypalenie przestaje być wyłącznie indywidualnym problemem jednostki, a staje się zjawiskiem współtworzonym przez relacje oraz konteksty indywidualne i społeczne.

Portal Burnout Aid to rezultat rozpoczętych w 2019 badań nad zjawiskiem wypalenia zawodowego i aktywistycznego w 3. sektorze w Europie Środkowo-Wschodniej, ale i kilkunastoletniej pracy z organizacjami i ich zespołami.

Magda Adamowicz dzieli się historią, która dała początek projektowi Mokuteki. Pracując jako coachka, szybko zetknęła się z emocjami, które rzadko wybrzmiewają otwarcie: bezsilnością, gniewem, czy lękiem. Stało się dla niej jasne, że klasyczne modele coachingowe nie działają w warunkach permanentnego kryzysu, jakim jest wojna w Ukrainie. Z Pauliną Jędrzejewską opracowała program dla osób wspierających liderki i liderów organizacji prawnoczłowieczych, które w takich realiach działają.

Wypalenie dotyczy nie tylko doświadczających go osób – jest efektem utrwalonych wzorców relacyjnych w zespołach i organizacjach. Jednym ze sposobów patrzenia na destrukcyjne relacje jest model trójkąta dramatycznego opisujący przyjmowane w nich role: prześladowcy, ofiary i wybawiciela. Pokazujemy, że praca nad wyjściem z wypalającej dynamiki trójkąta dramatycznego jest możliwa poprzez przekształcenie go w trójkąt wygrywający – z rolami asertywnej, wrażliwej i opiekunki.

Jak wspierać innych, gdy samemu stoi się na granicy wyczerpania? Autorka opowiada o swoim doświadczeniu udziału w programie szkoleniowym Mokuteki dla osób wspierających społeczeństwo obywatelskie Ukrainy. Kilka miesięcy zajęć przygotowujących do pracy coachingowej z liderkami i liderami ukraińskich organizacji to nie tylko szkolenie, ale przede wszystkim część systemowej odpowiedzi na wypalenia zawodowe w warunkach wojny.

Wypalenie zawodowe osób działających w trzecim sektorze ma źródła nie tylko w ogromnym zaangażowaniu i trudnych obszarach pracy, ale też w mechanizmach finansowania organizacji pozarządowych. Krótki horyzont grantów, brak stabilności zatrudnienia, nadmierne obciążenia biurokratyczne i brak elastyczności budżetowej to realne czynniki stresogenne dla zespołów NGO. W ramach projektu Burnout Aid zebraliśmy doświadczenia organizacji i ekspertów oraz zaproponowaliśmy konkretne rekomendacje zmian w systemie dotacyjnym, mogących przyczynić się do poprawy dobrostanu i przeciwdziałać wypaleniu w sektorze.

15 lat Fundacji Culture Shock! Zaczynałyśmy, by prowokować i wybijać z rutyny, wierząc, że kultura może być przestrzenią realnej zmiany społecznej. Co zobaczyłyśmy przez ten czas? Co się zmieniło, co przetrwało, a co wciąż nas rusza? Opowiadamy o naszej ewolucji: od działań miejskich po łączenie technologii z dobrostanem. O walce z wypaleniem i przemocą strukturalną w sektorze NGO. O przetrwaniu w grantowym świecie, które nie jest sukcesem ekonomicznym, ale dowodem na wytrwałość, adaptację i trzymania się sensu, nawet gdy system pęka. Zapraszamy do lektury!

Kreatywność to jedna z tych umiejętności, które pozwalają zespołom widzieć szerzej i działać skuteczniej. Bez niej łatwo ugrzęznąć w schematach i poczuć, że nic już nie ma sensu. Wypalone zespoły tracą kreatywność najszybciej. Na przykładzie organizacji ekologicznej opowiadamy, czym jest myślenie tunelowe, skąd się bierze i jak je przełamać, żeby odzyskać poczucie sprawczości i świeże spojrzenie.

Wypalenie aktywistyczne w trzecim sektorze wciąż jest niedostatecznie zbadane, choć codzienność osób działających w NGO pokazuje, jak powszechnym jest problemem. Częścią międzynarodowego projektu Burnout Aid były zrealizowane przez nas w latach 2019-2020 unikalne badania: desk research i pogłębione wywiady jakościowe z zespołami i ekspertkami w Polsce, Chorwacji i Słowenii. Dzięki temu lepiej rozumiemy, skąd bierze się wypalenie w NGO, jak wpływa na ludzi i organizacje oraz jakie zmiany – od jednostkowych po systemowe – mogą nam pomóc odzyskać równowagę i sprawczość.

Ten rok był dla nas czasem dynamicznego rozwoju: portalu Burnout Aid, metod pracy i naszej Fundacji. To rozwój konsekwentny i stabilny – zgodny z naszymi wartościami i misją. Kultura pracy, dobrostan psychiczny i cyfrowa równowaga były podstawą naszych działań. Niezmiennie współpracowałyśmy z 3. sektorem i instytucjami kultury, wzmacniając indywidualne osoby, zespoły i organizacje – w Polsce, w Ukrainie i Europie.

Zapraszamy do Strefy Wiedzy portalu Burnout Aid! To przestrzeń do zatrzymania się i przyjrzenia się warunkom pracy i działania w NGO, w instytucjach kultury. Piszemy o tym, co wpływa na dobrostan osób pracujących w tych sektorach – od uwarunkowań systemowych, kultury organizacyjnej i relacji w zespołach, przez wypalenie aktywistyczne, zdrowie psychiczne i ciało, aż po technologie. Dzielimy się refleksjami, które mogą pomóc inaczej spojrzeć na siebie, swoją organizację i świat dookoła.